KA, KAR, KARS ve ORHAN PAMUK

Eser, ihtilalle gelen baskı altında laik antilaik çatışmaları aynı zamanda da etnik sorunları sosyolojik açıdan ele almaktadır. Roman ne kadar siyasi olarak ele alınsa ve lanse edilse de, kurgu ülkenin ve bölgenin sosyolojik temeline oturtulduğu için, yazarın siyasetten çok sosyolojik tespit yaptığı anlaşılmaktadır.

Romanın baş kahramanı Kerim Alakuşoğlu yani nam-ı diğer KA. Roman üçüncü bir kişinin ağızından anlatılıyor ve anlatan kişiye de Orhan Bey deniyor. Orhan Bey'in de Rüya adında bir kızı olduğunu, bu yüzden de romanı anlatanın bizzat Orhan Pamuk'un kendisi olduğunu anlıyoruz.

Romanda çok ilginç bulduğum bir konu ise Ka'nın 29. bölümdeki altıgen kar tanesi resmi. Ka'ya göre, uzaktan birbirlerine benzeyen insanların aslında ne kadar değişik, tuhaf ve anlaşılmaz oldukları ancak kar yıldızının çözümlenmesi yapılarak bulunabiliyor. Bu yüzden herkesin içsel yaşam haritasını gösteren böyle bir kar kristalinin olduğunu var sayarak, Mantık, Hayal ve Hafıza ana bölümleriyle, yazdığı 19 şiiri bu kar kristalinin üzerine, kendine göre belli bir sistematikle yerleştiriyor.

Yazar, Osmanlı Ermenileri konusundaki söylevleri yüzünden, yüksek tirajlı gazetelerin düzenlediği AB ye karşı aşırı milliyetçi nefret kampanyalarından dolayı hakkında Türklüğe hakaret davaları açıldığı sıralarda, Türkiye'de barınmasının fazlasıyla zorlaştığı ve romanına yöneltilen bu ilk ılımlı eleştirileri bir çeşit nostaljiyle hatırlayacağını son söz bölümünde belirtmiş, yine aynı bölümde romanını, siyasi yorumcuların, Ka'nın ya da Ka ile İpek'in hikayesi olarak değil de, siyasi akımların temsili ve eleştirisi olarak okuduklarını sitemkar bir dil ile ifade etmiştir.

Öncelikle yazarın kalemiyle hayat verdiği kahramanların daha sonra da yazarın dikkatimi çeken cümlelerini paragraflar halinde alıntılamak istedim.

Romandaki Hayal Kahramanlarından Alıntılar

  

 - Burada Allah'a inanmaya başlıyorum galiba dedi Ka gülümseyerek. Bunu hala kendimden bile saklıyor olabilirim. Kendini kandırıyorsun dedi Sunay Zaim. İnansan bile tek başına inanmanın bir anlamı yoktur. Mesele yoksulların inandığı gibi inanmak ve onlardan biri olmaktır. Onların yediğini yer, onlarla birlikte yaşar, onların güldüğüne gülüp kızdığına kızarsan ancak onların Allah'ına inanırsın. Bambaşka bir hayat yaşayıp aynı Allah'a inanamazsın. Allah meselenin bir akıl ve iman sorunu değil, bütün bir hayat sorunu olduğunu bilecek kadar adildir.

 - Mutsuzluk gerçek bir intihar nedeni olsaydı Türkiye'deki kadınların yarısı intihar ederdi.

  

 - İnsan mutluyken mutlu olduğunu bilmez. Yıllar sonra, çocukken mutlu olduğuma karar verdim: Aslında değildim. Ama sonraki yıllardaki gibi mutsuz da değildim. Mutlu olmakla ilgilenmezdim çocukluğumda.

- İnsan mutluyken mutlu olduğunu bilmez. 

 - Başkasının acısını, aşkını anlamak ne kadar mümkündür? Bizden daha derin acılar, yokluklar, eziklikler içinde yaşayanları ne kadar anlayabiliriz? Anlamak eğer kendimizi bizden farklı olanın yerine koyabilmek ise dünyanın zenginleri, hakimleri, kenarlardaki milyarlarca garibanı hiç anlayabildiler mi? 

 - Ben çok mutluyum şimdi. Kahraman olmak istemiyorum hiç. Kahramanlık düşü, mutsuzların tesellisidir. 

 - İnsan tam neden intihar ettiğini bilebilse, o nedeni açıkça ortaya koyabilseydi intihar etmezdi. 

 - Başörtüsü takmayı annesinden, ailesinden görmüştü belki kız, ama bunu siyasal İslam’ın bir simgesi olarak benimsemeyi okuldaki yasakçı yöneticilerle direnişçi arkadaşlarından öğrenmişti. 

 - Dünyanın her yerinde, Amerika'da bile gazeteler önce okurlarının istediği haberi koyar. Okur sizden yalan haber istiyorsa, dünyanın hiçbir yerinde kimse doğruları yazarak satışını düşürmez. 

 - Sana kızmıyorum, çünkü, bütün iyi insanlar gibi, kötülüğünü farkına varmadan yapıyorsun. Ama şimdi sana bunu söylediğime göre, bundan sonra masum sayılamazsın. 

 - Şiir dünya tarihine katıldığım adresimdir. 

 - Tarih ile tiyatronun aynı malzemeden yapıldığını ilk Hegel fark etmiştir, dedi Sunay. "Tıpkı tiyatro gibi tarihin de birilerine 'rol' verdiğini hatırlatır. 

 - İnsanoğlunun en büyük yanılgısı, binlerce yıllık en büyük aldatmaca budur: Fakir olmak ile aptal olmak hep birbirine karıştırılmıştır. 

 - Türk gazeteleri Batılılar ilgilenmedikçe kendi milletlerinin sefaletiyle ve acılarıyla ilgilenmez. 

 - Üç gün sonra karlar eriyip, yollar açılınca burada dökülen kanların hesabını Ankara sorar,dedi Ka. "Kan dökülmesinden hoşlanmadıkları için değil. Bu işi yapanın bir başkası olmasından hoşlanmayacakları için. 

Orhan Pamuk Son Söz Alıntıları

  

 - Romancılığın hem gerçeği söylemek hem de insanlarda çok güzel, hoş şeyler söylüyormuş izlenimini uyandırmak olduğunu bir kere daha anladım. 

 - Roman sanatının en temel ve en güçlü yanının, bizim gibi düşünmeyenlerin, bizim gibi yaşamayanların alemini de dürüstçe anlamak, en azından anlamaya çalışmak olduğunu, böylece yaşayarak hissettim. 

 - Siyasetten söz açan bir roman, tasfir ettiği tarafların hiçbiri tarafından bütünüylü doğru bulunmamalıdır. Romandan amaç yalnız kendimizi anlamak değil, dünyaya bizim gibi olmayanların gözünden de bakabilmekse, siyasi bir romanda kimin haklı kimin haksız, kimin kötü kimin iyi, neyin ahlaki neyin de ahlaksızca olduğu kolay belli olmamalıdır. 

 - Bence siyasal romanın temel ilkesi ise, romanların insanları anlamak ile onlar hakkında ahlaki yargı verme gücü arasındaki çelişkisinde yatar. Sorun darbeci bir generalin ya da İslamcı bir teröristin ne kadar kötü bir insan olduğunu göstermek midir, yoksa onların neden öyle olduklarını anlamak mıdır? Bana göre romanlar, insanlar hakkında ahlaki yargılar vermek için değil, onları anlamak için yazılır.

 - Suçum, bir zamanlar Kars'ta Ermenilerin de yaşadığından, bu milli sırdan söz etmiş olmamdı. Karslıların hepsi bu milli sırrı bildikleri için endişe yaratan şey, Kars dışında yaşayanların da bu sırdan haberdar olmasıydı.